Кратки совети што може да се применат веднаш, дома, без посебна подготовка.
10 кратки совети за развој на говорот и јазикот кај децата
- Заедно насочете го вниманието — погледнете ги работите заедно, посочете ги и именувајте ги.
- Гледајте книги заедно, именувајте слики, читајте им приказни.
- Спуштете се на нивното ниво и соочете се со нив додека зборувате.
- Земете количка каде што детето седи свртено кон вас за да можете да разговарате со него.
- Отстранете ја цуцлата и исклучете го телевизорот. Играјте со вашето дете.
- Повторете ги нивните вокализации и зборови за да обезбедите добро моделирање.
- Проверете им го слухот.
- Пејте им песни и детски рими на вашите малечки.
- Секоја активност нека биде активност за учење јазик.
- Запомнете дека нивото на вашиот јазик треба да биде едноставно и лесно разбирливо.
Стимулација
Држете кутија со колачиња, но не отворајте ја додека детето не изговори барање на некој начин. Или реагирајте само кога ќе добиете некоја вокализација од детето. На почетокот не е потребно детето правилно да ги изговара зборовите и речениците, туку само да вокализира или да каже нешто што наликува на збор. Она што сакаме е детето да научи да го користи својот глас како средство за иницијација и истражување.
Добар модел
Важен аспект на учењето да зборувате е слушањето. Детето учи нови звуци и зборови слушајќи ги оние околу него. Кажете ги зборовите јасно и полека и користете многу интонации. Ако детето се обиде да каже збор и не го изговори како што треба, пофалете го за напорот. Не го терајте да повторува и не го поправајте — повторете го зборот точно како што треба за да покажете дека сте разбрале и да му дадете точен модел.
Ономатопеја
Лесните зборови и звуци што може да ги воведете додека детето е мало се нарекуваат ономатопеја — на пример „му“ за крава или „би-би“ за кола. Тоа се кратки едносложни зборови што децата лесно ги изговараат и што ја поттикнуваат вокализацијата, имитирањето, раниот развој на вокабуларот и разбирањето на јазикот.
Мотивација
Понекогаш со помош на игра може да го мотивирате детето да испушта звуци. Разнесете балон, држете го, кажете „три… четири… СЕГА“ и отпуштете го. По неколку пати паузирајте откако ќе кажете „три… четири…“ и почекајте да видите дали детето ќе каже „СЕГА“ — најверојатно ќе биде „Е“, „ГА“ или „ЕГА“, и тоа е сосема во ред.
Музика
Музиката е одличен начин да го вклучите детето и да го поттикнете да слуша. Песните го фокусираат вниманието на интонацијата и акцентот и носат ритам што помага во развојот на говорот, а свесноста за слоговите е важна кога се учи да се зборува.
Читање книги
Читањето е од особена важност за менталното здравје: ја подобрува комуникацијата меѓу родителите и децата, ја зголемува самодовербата и креативноста, а ги намалува анксиозноста и стресот. Се препорачува да им читаме на децата на глас уште од најрана возраст — тоа е природна рана стимулација на говорот и го збогатува вокабуларот.
Како може да се подобри говорната артикулација
- Артикулациони вежби — насочени кон одредени гласови, за појасен и попрецизен говор.
- Орални моторни вежби — ги зајакнуваат мускулите што учествуваат во говорот и ја подобруваат контролата на движењата.
- Вежбање правилна продукција — изговор на гласовите и зборовите изолирано и во контекст.
- Градење речник — повеќе зборови значи повеќе можности за вежбање правилен изговор.