Логопедско советување, проценка и третман на слухот, говорот и гласот — за деца, адолесценти и возрасни во Скопје.
Од доенчиња до крајот на основно
Раната интервенција е најефективниот начин за справување со говорните и јазичните нарушувања, затоа проверката никогаш не доаѓа прерано.
Средно училиште и првите јавни настапи
Работа врз течноста, ритамот и сигурноста во говорот, во години кога гласот и самодовербата се менуваат.
Рехабилитација и професионална комуникација
Логопедијата е корисна на која било возраст, но колку порано се почне по повредата или дијагнозата, толку подобро.
Како изгледа една средба: разговор, игра и вежби што продолжуваат дома.
Со картички, огледало и предмети што детето ги сака. Целта е иста, но патот до неа мора да биде забавен.
Дување меурчиња, балони или пердуви — вежби што ги зајакнуваат мускулите што се користат за говор.
Читање заедно и кратки вежби дома. Најголем дел од напредокот се случува меѓу две средби.
Рехабилитација на говорот по мозочен удар и работа врз професионалната комуникација, со темпо што го диктира состојбата.
Како тече развојот на говорот од првите месеци до поаѓањето на училиште. Изберете возраст или скролајте низ табелата.
гласовна игра
Детето вокализира, си игра со говорните органи, добро голта, добро влече при цицање, добро ја отвора и затвора устата. Поради недоволниот развој на моторниот систем, реакциите на ненадејни звуци се нестабилни и незрели, но може да се разликува од кои звуци се плаши детето, кои се интересни и забавни, кои се пријатни и кои непријатни.
гукање
Кај детето може да се забележи звук на гукање, како детето да пее самогласки. Произведува слогови како „ба“ и „га“, слични по времетраење и интензитет. Се појавуваат безгласни плозиви „П“ и „Т“. Поврзани се три различни самогласки. Детето со очите го бара изворот на звуците, односно се обидува да ги локализира во просторот.
баблинг
Самогласките се поврзуваат во слогови и спонтано се појавуваат звуци што личат на „Л“, „Х“, „Ф“ и „В“. Типичен е „баблингот“ со комбинациите „ап“, „апа“, „ба“, „да“, „та“, „га“. Со вокализирање детето понекогаш потврдува дека ја препознава мајката. Ги препознава гласовите на домашните и на честите посетители, а на лаење, мјаукање, ѕвонче или повикување по име реагира со зголемено внимание и вртење на главата кон изворот на звукот.
го разбира своето име
Детето почнува да ги удвојува истите слогови („ба-ба“, „па-па“, „та-та“), а потоа и различни слогови („ма-ба“, „та-ба“). Го разбира своето име и одговара кога ќе го повикаат. Кога плаче вели „м…м…м“. Почнува да разликува звуци и да им придава значење. Показател дека слухот не се развива соодветно може да биде отсуството на движење на главата во насока на звукот или отсуството на „баблинг“.
први зборови со значење
Детето изговара одреден број звуци со комбинации. Има неколку зборови настанати со удвојување исти слогови на кои им се придава значење (баба, дедо, папа, тато). Зборот се поврзува со личност или предмет и така го стекнува своето значење. Може да покаже „каде пие вода зајачето“, знае да имитира звуци (мау-мау, ав-ав) и го разбира значењето на зборови што сè уште не ги изговара, како „дај“, „тука“, „не-не“.
речник: 6–8 зборови
Детето ги разбира налозите како „дојди“, „донеси“, „ајде да одиме“ и на барање препознава и покажува именувани предмети. Има активен речник од 6 до 8 зборови, знае да користи фрази од два збора и спонтано именува познати предмети. Обрнете внимание на овие говорни активности — ако делумно или целосно недостасуваат, може да се посомневаме во оштетување на слухот.
реченици од 3 збора
Детето одговара на барањата да покаже различни предмети и ликови, ги разбира командите и ги покажува своите и туѓите делови од телото. Прави едноставни продолжени реченици од три збора и знае да именува предмети. Говорот е на ниво на едноставни реченици. Одговара на прашањата „Кој си ти?“ и „Како се викаш?“. Зборува додека си игра и слуша песни и приказни со задоволство. Доколку овие говорни активности отсуствуваат, потребно е да се провери слухот на детето.
речник: 500–1000 зборови
Се нарекува себеси по име. Ја препознава функцијата на предметот врз основа на сликата (нешто што носам, нешто што го јадам). Со прстите ги покажува годините и имитира некои звуци. Вокабуларот е од околу 500 до 1000 зборови. Може да рецитира песна.
речник: околу 1500 зборови
Знае да ги опише постапките на сликите и ги разбира разликите на основно ниво (големо–мало). Може да ги препознае правилата на играта и дава одговори на прашања како „Што правиш кога си гладен?“. Брои до 5, именува 2–3 бои и има речник од околу 1500 зборови. Зборува со целосни реченици разбирливо за себе и за другите, игра имагинарни игри и љубопитно ја следи содржината на приказните.
граматички говор
Говорот е граматички. Детето може да дефинира едноставни зборови, ги раскажува приказните што ги слушнало и извршува три последователни команди. Брои во низа до 10. Препознава основни разлики и сличности — што ги прави слични кравата и овцата, што ги прави различни рибата и птицата.
речник: околу 2000 зборови
Може да ги именува деновите во неделата, да дефинира едноставни зборови, да прераскажува слушнати приказни и да изврши три последователни команди. Брои во низа до 10 и може да повтори четири или пет бесмислени слогови. Има речник од околу 2000 зборови и правилно ги користи сите елементи на говорот.
подготвен за читање
Може да прераскаже раскажана приказна и да каже со која буква започнува одреден збор. Анализира и синтетизира зборови од 4–5 гласови. Брои до 20 нанапред и наназад, ги именува годишните времиња и ја објаснува разликата меѓу нив. Опишува слики и забележува причинско-последични односи.
Ориентири составени според CDC, ASHA и објавени мерења на разбирливоста. Тоа не е тест што детето го положува — тоа е повод за разговор.
| Возраст | Што е очекувано | Знак за проверка | Разбирливост за туѓ човек |
|---|---|---|---|
| 12 месеци | Брбори со слогови, реагира на своето име, посочува и користи гест за да побара. | Нема брборење, не реагира на звук или на своето име, не посочува. | околу 25% |
| 18 месеци | Неколку јасни зборови со значење, разбира едноставни налози („дај“, „дојди“). | Ниту еден збор со значење или не разбира едноставни налози. | околу 25–50% |
| 24 месеци | Спојува два збора; според ASHA, речникот е околу 50 зборови (типично 200–300). | Под 50 зборови или сè уште нема фрази од два збора. | околу 50% |
| 30 месеци | Реченици од два-три збора со глагол, користи „јас“ и „мене“, именува работи во книга. | Не спојува зборови, речникот стагнира. | околу 50–60% |
| 3 години | Зборува со кратки реченици; туѓ човек разбира околу три четвртини од кажаното. | Туѓ човек разбира помалку од половина; детето често мора да повторува. | околу 75% |
| 4 години | Раскажува настан по редослед, говорот е граматички, разбирлив и за непознати. | Чести неразбирања, напрегање, прекини или избегнување на говорот. | околу 90–100% |
| 5–6 години | Ги владее гласовите на јазикот, дели збор на слогови и гласови, рими. | Недостигаат гласови, тешко разделува зборови на гласови, отпор кон читање. | околу 100% |
Извори: CDC „Learn the Signs. Act Early.“ (ревизија 2022), ASHA, Coplan и Gleason (1988), Hustad и соработници (2021). Ориентирите важат за просечен развој; секое дете има свое темпо.
Бесплатни, проверени информации наместо мислења. Секоја бројка подолу е поврзана со објавен извор.
5–8%
од децата од предучилишна возраст поминуваат низ период на пелтечење; кај околу 1% од возрасните останува трајно.
Yairi & Ambrose (2013)
75–80%
од децата што почнале да пелтечат закрепнуваат спонтано, најчесто во првите 15 до 24 месеци по појавата.
Yairi & Ambrose (1999, 2005)
1 од 3
луѓе што претрпеле мозочен удар имаат афазија — нарушување на јазикот, не на интелигенцијата.
Cochrane, Brady и сор. (2016)
~6%
од децата имаат примарни говорно-јазични тешкотии, најчесто без друга развојна пречка.
Cochrane, Law и сор.
Комбинацијата на комуникологија и логопедија дава сеопфатност на пристапот кон вештините на комуникацијата и нејзината патологија.
м-р Никола Левенски Миљаниќ
Повеќе од една деценија активно работи на полето на комуникациите, при што низ соработка на интернационални проекти гради уникатни искуства во доменот на комуникациските вештини.
Истражувајќи ги можностите, ги согледува и бариерите, особено во вербалната комуникација, започнувајќи да ја проучува патологијата на комуникациите. По дипломирањето на логопедија при Медицинскиот факултет се определува за истражување и третман на патолошките состојби во вербалната комуникација.
Четири чекора од првото јавување до редовниот третман. Ако по проценката се покаже дека третман не е потребен, тоа го дознавате веднаш.
Бесплатна консултација на која ми кажувате што забележувате и добивате прва насока.
Проценка на говорот, гласот, слухот и разбирањето во однос на возраста и состојбата.
План за третман прилагоден на специфичните потреби, со цели и динамика на средбите.
Редовна работа и вежби дома, со преиспитување на напредокот во текот на третманот.
Кратки текстови за прашањата што најчесто ги слушам во кабинет — напишани за родители, не за колеги.
Што промени CDC во 2022 година, што вели ASHA и зошто разликата е важна за родителите.
Што велат систематските прегледи на Cochrane — одделно за децата и одделно за возрасните по мозочен удар.
Што препорачуваат СЗО и педијатриските здруженија и зошто малите деца слабо учат од екран.
Еден од најупорните митови во развојот на говорот — и што всушност покажуваат истражувањата.
Ако вашето прашање не е тука, јавете се — одговорот на телефон не чини ништо.
Логопедите работат со деца и лица од сите возрасти — од доенчиња до постари лица — кои имаат тешкотии со говорот, јазикот, гласот, флуентноста или голтањето. Помагаат при нарушувања во говорот, јазични нарушувања, нарушувања на гласот и на флуентноста, како и при нарушувања на голтањето.
Побарајте совет ако детето не остварува контакт со очите, не реагира на звуци од околината и на сопственото име, не разбира едноставни наредби по 18 месеци, има паузи и повторувања во говорот подолго од 4 месеци, говори аграматично по 4-годишна возраст, на 3 години е неразбирливо за пошироката средина, до 5-тата година не ги совладало сите гласови или има потешкотии со читањето и пишувањето.
Најдобрата возраст зависи од поединецот и од неговите специфични потреби. Кај доенчиња и мали деца раната интервенција се смета за најефективна и терапијата може да започне уште на шестмесечна возраст. Кај деца на училишна возраст се почнува веднаш штом ќе се открие нарушувањето, а кај возрасните — што е можно поскоро по повредата или по поставената дијагноза.
Најчести причини се нарушувањата на говорот, јазичните нарушувања, нарушувањата на гласот и на флуентноста, дисфагијата, развојните доцнења, состојбите по траума или повреда, како и социјалните и емоционалните потреби на човекот што сака посигурно да комуницира.
Невролошки состојби, физички абнормалности на говорниот апарат, губење на слухот, когнитивни оштетувања, психолошки или емоционални фактори, генетика и фактори на животната средина.
По мозочен удар говорот често може да се врати преку говорна терапија и рехабилитација. Логопедот развива план за третман прилагоден на специфичните потреби на поединецот, со вежби за подобрување на способноста да се продуцираат говорни звуци, орални моторни вежби и работа врз одредени звуци и слогови.
Првата консултација е бесплатна и необврзувачка. Јавете се или пишете — одговор следува во рок од 24 часа.
